Tarımsal Araştırma Enstitüsü (TAE) Türkmenköy İstasyonu’nda, 2014 yılında 21 çeşit zeytinle kurulan adaptasyon parselinde öne çıkan çeşitlerin tanıtımı yapıldı. Erkenciliği, yağ verimi, sofralık kalitesi ve genel verimi ile dikkat çeken çeşitler hakkında bilgi verilen etkinlikte, 2010 yılında başlatılan çalışmaların meyvelerini vermeye başladığı vurgulandı.

CEM KARACA: "DEVLETİN ADAPTASYON ÇALIŞMALARINI ÜSTLENMESİ ÇOK ÖNEMLİ"

TAE Müdürü Cem Karaca katılımcılara yaptığı konuşmada, adaptasyon çalışmalarının uzun soluklu bir süreç olduğunu ifade etti. Karaca, adaya getirilen yeni zeytin çeşitlerinin adaptasyon çalışmalarının devlet tarafından üstlenilmesinin büyük önem taşıdığını, çünkü üreticilerin TAE'nin yaptığı denemelerden elde edilen somut sonuçlar doğrultusunda kendi parsellerini oluşturduğunu kaydetti.

HÜSEYİN KARANFİL: "ADA YERLİSİ 2024'TE TESCİLLENDİ"

TAE Ziraat Yüksek Mühendisi Hüseyin Karanfil ise 2010 yılında yerli zeytinin genotipini belirlemek amacıyla çalışma başlattıklarını ve adada yaygın olarak yetiştirilen yerel tipi 2024 yılında "Ada Yerlisi" olarak tescil ettirdiklerini belirtti. Bu sonucun kendileri için en değerli başarı olduğunu ifade eden Karanfil, zeytincilikte uzun yıllar emek verildiğini ve yanlış çeşit seçiminin üreticiler için ağır kayıplara yol açabileceğini, TAE'nin kuruluş amaçlarından birinin de bu mağduriyetleri önlemek olduğunu dile getirdi.

"ADA YERLİSİ GENÇLİK KISIRLIĞININ ARDINDAN İYİ GELİŞİM GÖSTERDİ"

Deneme parselinin Türkiye'den seçilen çeşitlerle 2014'te kurulduğunu aktaran Karanfil, yaptıkları incelemelerde geç verime yatan çeşitlerin veriminin düşük olduğu yönündeki algının yanlış olduğunu tespit ettiklerini söyledi. Ada Yerlisi’nin ilk yıllarda geriden geldiğini ve gençlik kısırlığının yüksek olduğunu gösterdiğini aktaran Karanfil, ancak son yılda diğer çeşitlere oranla son derece iyi bir gelişim sergilediğini belirtti.

Ağaçlara ülke iklimini yansıtmak amacıyla kısıtlı sulama yapıldığını kaydeden Karanfil, bir parsele haftada bir su verilirken diğer parsele üç haftada bir su uygulandığını ifade etti. Mukayese amaçlı ekilen Ada Yerlisi’nin dışında parselde 20 çeşidin yer aldığını bildiren Karanfil, 2026 yılında ağaçların yüzde 90-95'inden verim alınması sebebiyle deneme parselini halkın ziyaretine açma kararı aldıklarını duyurdu.

"KIBRIS ZEYTİNYAĞI POLİFENOL DEĞERİ AÇISINDAN ÇOK ÖZEL"

Zeytincilik alanındaki denemelerin yanı sıra yasal düzenlemeleri hayata geçirdiklerini ve tağşiş ile yağ asidinin ölçülebildiği laboratuvarı kurduklarını açıklayan Karanfil, henüz polifenol (güçlü antioksidanlar) değerini ölçme imkanlarının bulunmadığını belirtti. Kıbrıs’ın kurak iklimi nedeniyle zeytin ağacının strese girdiğini ve bunun neticesinde meyvedeki polifenol oranının arttığını vurgulayan Karanfil, bu durumun ülke zeytinyağını son derece özellikli kıldığını ifade etti. Yürütülen zeytin çalışmalarının Türkiye Kalkınma ve Ekonomik İş Birliği Ofisi (KEİ) desteğiyle sürdürüldüğü kaydedildi.

KALİTELİ ZEYTİNYAĞI VE HASAT UYARILARI

Kaliteli zeytinyağı elde etmek için hasadın meyve henüz yeşilken yapılması, sıkımın ise doğru sıcaklıkta ve doğru süre bekletilerek gerçekleştirilmesi gerektiğini belirten Karanfil, ülkede sıkımın genellikle yanlış yapıldığını, bekletme süresinin kısaltılıp sıcaklığın artırıldığını dile getirdi. Ülkede ezilen zeytinin 25-30 dakika bekletildiğini aktaran Karanfil, Yunanistan'daki bir değirmende siyah zeytinin sıkıma dahi kabul edilmediğini, ezilen zeytinlerin 22 derecede 1 saat 45 dakika bekletilerek sıkıldığı örneğini verdi.

Yeşil zeytinden yağın az çıktığını ancak polifenol değerinin yüksek olduğunu belirten Karanfil, bunun en kıymetli yağ olduğunu söyledi. İçi yeşil olup üzerinde siyah ben görülen zeytinlerin hem yağ miktarı hem de polifenol oranının yüksek olduğunu, içi tamamen siyahlaşan zeytinlerden elde edilen yağın ise polifenol oranı ve kalitesinin düşük kaldığını açıkladı. Karanfil, zeytinde hasadın en geç siyah ben görüldüğünde yapılması gerektiğinin altını çizdi.

İTHALAT İZNLERİ İÇİN BAKANLIĞA TALEPLER İLETİLDİ

Çalışmanın henüz tamamlanmadığını ve bilimsel raporun hazırlanacağını aktaran Karanfil, öne çıkan çeşitlerin fidan ithalatına izin verilmesi yönündeki taleplerini ilgili Bakanlığa ilettiklerini duyurdu. Yapılan incelemelerde öne çıkan zeytin çeşitleri ve özellikleri şu şekilde paylaşıldı:

Eşek Zeytini (iri, sofralık), Sarı Ulak (hem sofralık hem yağlık), Gemlik, Butko (erken verime yatar, sofralık ve yağlık ancak ağaç sarı kurduna hassas), Sinop 4-14 (yüksek verimli), Domat (sofralık), Girit (yağlık, geçci, kuraklığa dayanıklı), Uslu (yüksek verimli, her yıl verim verir), Çilli (yağlık ve sofralık, yüksek verimli ve her yıl verim verir), Memecik (yerli zeytin özelliklerinde, verim yılında yüksek verimli), Eğri Burun (yüksek verimli, yağlık).