Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Emre Vudalı, modern tedavi yöntemleriyle yönetilebilir kronik bir hastalık haline gelen HIV’in ülkede özellikle genç nüfusu etkilediğini belirterek, bunun önüne ancak eğitim ve bilinçlenmeyle geçilebileceğini kaydetti. Avrupa ülkelerinde koruyucu sağlık politikaları sayesinde vaka sayıları düşerken Türkiye ve KKTC’de genç vakalarda bir miktar artış görüldüğünü belirten Vudalı, özellikle risk grubundaki kişilerin düzenli test yaptırmadığını gözlemlediklerini ifade etti. Erken tanının hem bireyin sağlığını korumak hem de toplumsal bulaş zincirini kırmak açısından hayati olduğunu vurgulayan Vudalı, HIV pozitif bireylerin dışlanmaması ve topluma kazandırılması gerektiğini söyledi.

29 YILDA 178 VAKA TESPİT EDİLDİ

KKTC’de ilk vakanın tespit edildiği 1997 yılından bu yana geçen 29 yıllık süreçte, toplam 178 KKTC vatandaşının HIV pozitif olarak kayıtlara geçtiğini belirten Vudalı, bu süreçte 11 hastanın kaybedildiğini ve şu an aktif tedavi gören vaka sayısının 168 olduğunu bildirdi. Ülkede her yıl ortalama 15 ila 20 yeni vaka bildirimi yapıldığını ve bu kişilerin ağırlıklı olarak 20 ile 40 yaş arasındaki cinsel açıdan aktif bireyler olduğunu ifade eden Vudalı, son 4 yılda vaka sayılarında artış gözlemlediklerini, yılbaşından bugüne kadar ise Sağlık Bakanlığı’na 13 yeni vaka bildirildiğini açıkladı. Son günlerde Lefke bölgesine yönelik sosyal medyadaki iddialara da değinen Vudalı, bu bölgeden temas şüphesiyle hastaneye başvuran kimse olmadığını belirtti.

SESSİZ DÖNEMDE BELİRTİLER GÖZDEN KAÇABİLİYOR

HIV virüsünün vücuda girmesini takip eden ilk bir ay içinde genellikle grip benzeri şikayetlerle kendini gösterdiğini ve bu dönemde belirtilerin kolayca gözden kaçabildiğini söyleyen Vudalı, ilk aşamada hiçbir belirti görülmeyebileceğini kaydetti. Vudalı, hızlı kilo kaybı, kuru öksürük, tekrarlayan yüksek ateş, gece terlemeleri, halsizlik ve lenf bezlerinde büyüme gibi yakınmaların ortaya çıkabileceğini ifade etti. Hastalığın 2 ila 10 yıl sürebilen sessiz döneminde belirgin bir bulgu gözlenmediğini ve tedavi edilmediği takdirde bağışıklık sisteminin sinsice zayıflayarak son klinik evre olan AIDS aşamasına ilerlediğini anlatan Vudalı, virüsü tamamen yok edecek bir tedavinin henüz bulunmadığını ancak modern ilaçlar sayesinde virüs yükünün 3 ila 6 ay içinde saptanamaz düzeye indirilebildiğini vurguladı.

İSİM VERMEDEN TEST YAPTIRMAK MÜMKÜN

Tanı için basit bir kan testinin yeterli olduğunu ve tüm devlet hastaneleri ile özel laboratuvarlarda bu testlerin güvenle yapıldığını belirten Vudalı, toplumsal baskı ve damgalanma korkusu yaşayan bireyler için önemli bir bilgiyi paylaştı. Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurarak isim vermeden, gizlilik içinde test yaptırmanın ve tedavi sürecini yürütmenin mümkün olduğunu açıklayan Vudalı, ilk yapılan tarama testlerinin sadece ön tanı niteliğinde olduğunu ve kesin tanı için ileri tetkik gerektiğini ekledi.

GÜNLÜK SOSYAL İLİŞKİLERLE BULAŞMAZ

Düzenli tedavi gören HIV pozitif kişilerin sağlıklı ve uzun bir ömür sürebileceğini, normal aile ve iş yaşantısına devam edebileceğini belirten Vudalı, HIV’in el sıkışmakla, sarılmakla, sosyal ilişkilerle, ortak eşya kullanımıyla, öpüşmekle, ter veya tükürük yoluyla bulaşmayacağının altını çizdi. Tedaviyle virüs yükü saptanamaz düzeye düşen kişilerin bulaştırıcılık riskinin yok denecek kadar azaldığını yineleyen Vudalı; korunmasız cinsel ilişki yaşayanların, birden fazla partneri olanların, ortak enjektör kullananların ve erkekler arası eşcinsel ilişki yaşayanların risk altında olduğunu ifade etti.

KORUNMA YÖNTEMLERİ VE YENİ YASAL DÜZENLEME

Hayatında en az bir kez HIV testi yaptırması önerilen 13-64 yaş grubundaki bireylerin yanı sıra yüksek riskli grupların daha sık test yaptırması gerektiğini belirten Vudalı, kondom kullanımının en güvenilir korunma yöntemi olduğunu vurguladı. Ayrıca riskli temas öncesinde PrEP ilacının, temas sonrasındaki ilk 72 saat içinde ise PEP tedavisinin bulaş riskini büyük oranda azalttığını belirtti. Geçmiş yıllarda HIV pozitif yabancı uyruklu kişilerin doğrudan sınır dışı edildiğini hatırlatan Vudalı, yeni düzenlemeyle virüsü ülkede kaptığı belirlenen ve bulaştırıcılığı bulunmayan kişilerin tedavilerini sürdürerek yasal olarak ülkede yaşamaya devam edebildiklerini açıkladı. Vudalı, cinsel eğitim konularının okul müfredatına dahil edilmesi ve medyada korkutucu görsel kullanımından kaçınılması çağrısında bulundu.