|
Tweet | Tarih: 08-11-2026 13:38 |
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde zeytin ve zeytinyağı sektöründe uzun süredir tartışılan kayıt ve izlenebilirlik sistemi resmen başlatıldı. Esnaf Zanaatkârlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifi (EZKOOP) Başkanı Hürrem Tulga, değirmenlere getirilen tüm zeytin ve elde edilen zeytinyağlarının kayıt altına alınacağını açıklarken, Zeytin Konseyi üyesi Dr. Med. Vet. Nazım Akçaba uygulamanın ülkenin gerçek üretim kapasitesinin ortaya çıkarılması ve kaçak ürünlerle mücadele açısından kritik önem taşıdığını vurguladı.
Yeni uygulamayla üreticilerin değirmene teslim ettiği zeytin miktarı ile elde edilen yağ miktarı kayıt altına alınarak üreticilere resmi fiş verilecek. Sistem sayesinde hem üretimin veri miktarı netleşecek hem de sahte, kaçak ve kayıt dışı ürünlerin tespiti kolaylaşacak.
TULGA: “DEĞİRMENE GELEN HER ÜRÜN KAYIT ALTINA ALINACAK”
EZKOOP Başkanı Hürrem Tulga, "Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası" kapsamında oluşturulan Zeytin ve Zeytin Ürünleri Konseyi’nin kararları doğrultusunda hazırlanan formların ülke genelindeki 17 değirmene dağıtıldığını duyurdu.
Üreticilerin değirmene götürdükleri zeytinlerin tartılacağını ve elde edilen yağ miktarının kayıt altına alınacağını belirten Tulga, Tarım Dairesi’nin yasa gereği gerekli denetimleri yapacağını bildirdi.
“ESKİDEN NARENCİYE ALTIN DEĞERİNDEYDİ, ŞİMDİ YERİNİ ZEYTİN ALDI”
Zeytin hasadının ülkenin en büyük üretim şölenine dönüştüğünü kaydeden Tulga, geçmişte "altın" olarak tanımlanan narenciyenin yerini bugün zeytinciliğin aldığını ve en çok gelişen üretim alanı haline geldiğini vurguladı. Ülkede ticari anlamda 2 binin üzerinde, kendi ihtiyacı için üretenlerle birlikte binlerce zeytin üreticisi bulunduğunu ifade etti.
Zeytinin kuraklığa ve sıcağa dayanıklı yapısıyla adanın iklimine son derece uyumlu olduğunu belirten Tulga; yüksek enflasyon, artan maliyetler, güneyden getirilen kaçak ürünler ve piyasadaki karışım yağlar ("Salad Oil") nedeniyle yerli üreticinin sıkıntı yaşadığını aktardı. Tulga, polis, Maliye Bakanlığı ve Tarım Bakanlığı ile kaçakçılıkla mücadele görüşmelerinin sürdüğünü söyledi.
“İNGİLTERE VE AVUSTRALYA’YA İHRACAT YAPIYORUZ”
2016’da kurulan EZKOOP’un 25 üreticiyle başladığı yolculukta bugün 300 üreticiye ulaştığını belirten Tulga, ürünlerin Büyükkonuk’taki üretim merkezinde işlenip akredite laboratuvar analizlerinin ardından piyasaya sunulduğunu ifade etti. İngiltere ve Avustralya’ya ihracat yaptıklarını kaydeden Tulga, 2023’ten itibaren dağıtımı doğrudan üstlenerek tüketiciye daha uygun fiyat sunduklarını belirtti.
Tulga ayrıca, üreticiye verilen teşviklerin dönüm bazından litre/kilo (5 kilo zeytin veya 1 litre yağ) bazına geçirilmesi yönünde öneri sunduklarını ve son üç yılda yüzde 200'e ulaşan enflasyon karşısında bu düzenlemenin hayati olduğunu ekledi.
AKÇABA: “GERÇEK ÜRETİM KAPASİTESİ HÂLÂ TAM OLARAK ORTAYA KONULAMADI”
Zeytin Konseyi üyesi Dr. Med. Vet. Nazım Akçaba, sektörün sürdürülebilirliği için kayıt, izlenebilirlik ve denetim sistemlerinin şart olduğunu vurgulayarak, adadaki zeytinyağı üretiminin iklim koşullarına bağlı olarak yıllık 1000 ile 1500 ton arasında seyrettiğini açıkladı.
2019'da kurulan komitenin hazırladığı "Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası"nın Temmuz 2023’te Meclis’ten geçtiğini anımsatan Akçaba, Uluslararası Zeytin Konseyi kriterlerinin esas alındığı yasada, tasarı aşamasındaki “Zeytin Ölçme ve Değerlendirme Birimi”nin son anda çıkarılmasının eksikliğinin bugün hissedildiğini ve tüzüklerin hızla tamamlanması gerektiğini kaydetti.
“SEKTÖRDE İZİNLENDİRİLMİŞ 56 FİRMA BULUNUYOR”
Sektörde devlet tarafından izinlendirilmiş yaklaşık 56 firmanın bulunduğunu bildiren Akçaba, menşe takibi ve kayıt sistemi sayesinde güvenlik güçleri, Tarım Dairesi ve belediyelerin sahte ve hileli ürünlerle daha etkin mücadele edebileceğini söyledi.
Akçaba, kurulan yeni laboratuvarda tağşiş analizlerinin yapılabildiğini, pirinadan kimyasal yollarla yağ elde edilip insan tüketimine sunulmasının yasayla yasaklandığını hatırlattı.
“MEKANİK HASAT MALİYETİ 19 TL’DEN 3 TL’YE DÜŞÜRÜYOR”
Kıbrıs zeytini ve zeytinyağının olağanüstü kalitede olduğunu ifade eden Akçaba, en büyük maliyet kalemi olan hasat işçiliğinde mekanik sistemlere geçilmesi gerektiğini vurguladı. Geleneksel yöntemlerle 1 kilogram zeytinin toplama maliyetinin 19 TL olduğunu, kombay kullanımıyla bu rakamın 3 TL’ye kadar gerileyebileceğini belirten Akçaba, hızlı hasat ve sıkımın oleik asit oranını düşürüp polifenol değerini yükselterek kaliteyi artırdığını sözlerine ekledi.