Güney Kıbrıs’ta akaryakıt zamlarının ardından, ekonominin en stratejik ihracat kalemi olan hellimin tescil geleceği de tartışmaların odağına oturdu. Fileleftheros gazetesi “Hellimin Geleceği Konusunda İki Senaryo” başlıklı haberinde, Rum Tarım Bakanlığı’nın Menşe İsmi Korumalı (MİK/POP) ürün statüsünü korumak adına zaman baskısı altında ve kritik ikilemlerle hareket etmek zorunda kaldığını yazdı.

Ürünün tescil edildiği 2014 yılından bu yana tüm hükümetlerin sergilediği kayıtsızlık ve gecikmelerin sektörü çıkmaza sürüklediği kaydedilen haberde; inek sütünün keçi ve koyun sütüne kıyasla arzının daha yüksek olmasının, ürünün sertifikasyon durumunu tehdit ettiği aktarıldı. Yayımlanan son kararnameye göre, geçen yılın mayıs ayından 2026 sonuna kadar süt kotasının yüzde 15 seviyesinde kaldığı ifade edildi.

MASADAKİ İKİ SEÇENEK VE ZAMAN BASKISI

Geçiş döneminin sona ermesine üç yıldan az bir süre kaldığını ve imkanların tükendiğini bildiren gazete, Rum Tarım Bakanlığı’nın önündeki iki senaryoyu detaylandırdı. Birinci seçeneğin, zaman alan ulusal ile AB onay süreçlerinin tamamlanması adına hellim ve peynir üreticilerinin başvurusuyla MİK hellim standartlarında değişiklik yapılması prosedürünün hemen başlatılması olduğu belirtildi.

İkinci seçeneğin ise standart değişikliğine gidilmemesi durumunda, süt kotasının 2029 Temmuz ayına kadar zorunlu olarak yüzde 50+ seviyesine ulaşması için bakanlık kararnameleriyle hammaddedeki asgari keçi ve koyun sütü oranının kademeli olarak artırılması olduğu vurgulandı. Rum Tarım Bakanlığı’nın, MİK statüsünün tehlikeye girmemesi için önceliği standart değişikliği sürecine verdiğini kaydetti.

TARAFLAR ARASINDAKİ ANLAŞMAZLIK SEKTÖRÜ KİLİTLİYOR

Bakanlığa göre standartların uygulanmasını zorlaştıran en büyük unsur; küçükbaş hayvan yetiştiricileri, büyükbaş hayvan yetiştiricileri ve hellim üreticileri arasındaki köklü uzlaşmazlıklar. Üretimin yüzde 90’ından fazlasının AB üye ülkeleri ile üçüncü ülkelere ihraç edildiği hatırlatılırken, küçükbaş hayvan sütü üretimindeki artış çabalarına rağmen mevcut miktarların tüm üreticilerin keçi-koyun sütü oranını inek sütü üzerine çıkarmasına yetmediği ifade ediliyor.

10 YILLIK GEÇİŞ DÖNEMİ 2029'A UZATILMIŞTI

2024 yılında 10 yıllık geçiş süresinin dolmasıyla AB hükümlerinin kullanılarak sürenin 2029’a kadar uzatıldığı hatırlatıldı. İnek sütü üretiminin baskınlığının standart değişikliğini neredeyse kaçınılmaz kıldığı, bu nedenle üreticilerin resmi başvuruyu hemen yapmaları gerektiği aktarıldı. Rum Tarım Bakanlığı'nın standartların uygulanması ve sektörün denetimi için süt tozu tespit programı, özel komiteler, ara yazılımlar, sıkı mevzuat düzenlemeleri ve AGRICYGEN ulusal projesi gibi bir dizi tedbiri de hayata geçirdiği eklendi.