Tarım Departmanı’ndan Kıdemli Görevli Lysandros Lysandrides, uzun süren kuraklık ve sıcaklıkların kovan başına ortalama bal verimini en az üçte bir azalttığını belirtti. Güney Kıbrıs, komşu ülkelerde görülen yıkıcı koloni kayıplarından kaçınsa da üretim ciddi şekilde etkilendi.
Üretimdeki düşüş, arıcıların artan maliyetler ve düşük fiyatlı ithalatla yoğun rekabetle karşı karşıya olduğu bir dönemde yaşanıyor. Arılar, bal üretiminin ötesinde dünya genelinde bitki türlerinin %75’inin ve tarım ürünlerinin %90’ına kadar tozlanmasına katkıda bulunuyor.
Lysandrides, arılar üzerindeki baskının kentleşme ve pestisitlerin aşırı kullanımı nedeniyle habitat kaybından kaynaklandığını söyledi. Bulgaristan’da kolonilerin %90’ına kadar kaybedildiğini, ABD’de ise %70’e varan kayıpların beklendiğini aktardı. Kıbrıs’ta kayıplar daha düşük olsa da üretim ağır şekilde etkilenmiş durumda.
Yüksek sıcaklıklar, kuraklık, yangınlar ve kentleşme yabani bitki örtüsünü azaltarak polen ve nektar erişimini kısıtladı. Arıların biyolojik döngüsündeki değişiklikler bağışıklık sistemlerini zayıflatarak kolonileri hastalıklara ve yırtıcılara karşı daha savunmasız hale getirdi.
Devlet, organik koloni yönetimi ve kovanların çiçekli bölgelere taşınması gibi ulusal ve AB destekli önlemler uyguluyor. Güney Kıbrıs Ticaret ve Sanayi Odası (Keve), AB destekli PLANBEE projesini koordine ederek arıcılık ekonomisini güçlendirmeyi hedefliyor. 2,8 milyon € bütçeli proje; Güney Kıbrıs, Mısır, İtalya, Ürdün, Lübnan ve Filistin’den ortakları bir araya getiriyor, akıllı kovanların tanıtılması ve bitki bazlı bal geliştirilmesine odaklanıyor.
Ancak Rum arıcıların en büyük sorunu ithal bal rekabeti olmaya devam ediyor. Çin’den ithal edilen balın AB’ye kilosu 1,40 €’dan girerken, Güney Kıbrıs balı perakendede yaklaşık 10 €’ya satılıyor. Yerel üreticiler maliyet artışına rağmen fiyatları yükseltemediği için gelirler ve sürdürülebilirlik baskı altında.
Güney Kıbrıs şu anda bal talebinin yaklaşık %45’ini yerli üretimden karşılıyor. Arıcıların dörtte birinden fazlası 40 yaşın altında; bu oran diğer tarım alanlarına göre oldukça yüksek. Lysandrides, Güney Kıbrıs balının kendine özgü kalitesinin ve ithal balda görülen sahtekarlık farkındalığının tüketicilerin desteği açısından belirleyici olabileceğini vurguladı.