Kıbrıs sorununda kritik gelişmeler yaşanırken, Rum basını Birleşmiş Milletler’in (BM) sahne arkasında yeni bir çözüm planı üzerinde çalıştığını ileri sürdü. Politis, Fileleftheros ve Alithia gazetelerinin manşetlerine taşıdığı iddialara göre BM; geçmişteki ağır federal modellerden tamamen farklı, AB çatısı altında yer alacak ve kurucu devletçiklerin yetkilerini artıran gevşek bir federasyon modelini uluslararası konferansta masaya getirmeye hazırlanıyor. Rum basını, BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar’ın yürüttüğü mekik diplomasisinin merkezinde bu planın yer aldığını ve bu sürecin taraflar için artık son şans olarak görüldüğünü yazdı.

Politis gazetesinde yayımlanan analizde, Holguin’in temaslarında nabız yokladığı modelin detayları paylaşıldı. Yaratıcı belirsizlikler üzerine kurulan bu planda ortak yetkiler ciddi şekilde azaltılıyor ve günlük yönetimin büyük bölümü iki kurucu devletçiğe devrediliyor. Ortak merkezi devletin yalnızca uluslararası temsiliyet, security, AB ile ilişkiler ve temel ekonomik uyum gibi kısıtlı alanlarda yetkili olması, bakanlık sayısının ise beş ya da altı ile sınırlandırılması öngörülüyor. Ayrıca ortak yapıda seçilmiş bir federal meclis yerine Avrupa Konseyi yapısına benzer, Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türk milletvekillerinden oluşan bir gözetmen birim kurulması planlanıyor. Yürütme yetkesinin ise Rum tarafının lehine olacak bir oranla dönüşümlü sürdürüleceği bir Başkanlık Konseyi'nde toplanması tartışılıyor.

Müzakerelerin kalbinde toprak iadesine karşılık siyasi varlığın işlevsel tanınması formülünün yer aldığı iddia edildi. Toprak unsurunun Maraş, Güzelyurt ve Mesarya bölgelerinin iadesini içeren Crans Montana haritasına dayandığı, buna karşılık Kıbrıs Türk tarafına Bakanlar Kurulu'nda en az bir onay oy hakkı gibi net bir siyasi eşitlik verileceği öne sürüldü. Garantiler konusunda ise BM’nin geniş çaplı bir AB-Atlantik veya NATO mekanizmasına sıcak baktığı, Ankara'nın da bu fikri dışlamadığı ileri sürüldü. Çözümün uygulanması için iki veya üç yıllık bir geçiş dönemi öngörülürken, bu süreçte Kıbrıslı Türklerin doğrudan ticaret ve direkt uçuş gibi taleplerinin aşamalı olarak hayata geçebileceği, Türkiye'nin ise Kıbrıs'a doğal gaz boru hattı döşemeye hazır olduğunu ilettiği iddialar arasında yer alıyor.

Fileleftheros gazetesi ise madalyonun AB boyutunu sayfalarına taşıyarak, müzakerelerin ilerlemesi durumunda Avrupa Birliği’nin anlaşma maddelerinin AB müktesebatıyla uyumunu denetleyecek özel bir kontrol mekanizması kuracağını iddia etti. Gelişmeleri manşetine taşıyan Alithia gazetesi ise uluslararası toplumun bu sürece artık Kıbrıs sorununun ya çözülmesi ya da tamamen bitip farklı bir gerçekliğe evrilmesi gözüyle baktığını yazdı. Görev süresinin son aylarında olan BM Genel Sekreteri Guterres'in uyarılarını hatırlatan gazete, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın bu çerçeveyi görüşmeye çok daha hazır bir vizyon ortaya koyduğunu, Rum lider Hristodulidis’in ise iç siyasi baskılar nedeniyle kısıtlı yetkileri olan bu modeli kendi toplumuna anlatmakta tereddütlü davrandığını iddia etti.