Bugun...


Tolgahan İnce

facebook-paylas
RUHSAL HOMEOSTAZİ BOZULDUĞUNDA BİYOLOJİK BÜTÜNLÜK KORUNABİLİR Mİ?
Tarih: 20-11-2026 07:09:00 Güncelleme: 20-11-2026 07:09:00


 

Kıbrıs'ın Nabzı okurlarıma yeni haftadan merhabalar. Bu hafta yazıma yeryüzünde yüzümüzü güldüren, insana "Hâlâ umut var" dedirten o güzel gelişmeleri aktararak başlıyorum:Spirituality

Okyanusların Sessiz Direnişi: Bilim insanları, Pasifik'teki bazı mercan topluluklarının küresel ısınmanın getirdiği termal strese karşı kendi genetik kodlarını modifiye ederek yeniden filizlendiğini ve balık popülasyonlarının hızla canlandığını açıkladı. Tabiat, kendi yarasını sarmak için her zaman bir çıkış yolu yaratıyor.

Küresel Dayanışma Hareketi: İspanya'da bir yerel topluluğun başlattığı atık önleme ve paylaşım projesi, kısa sürede dalga dalga ülkeye yayılıp tonlarca gıdanın çöpe atılmasını engelledi. İyiliğin insan zihninde yarattığı o zincirleme reaksiyon, sınırları aşmaya devam ediyor. Umut her yerde...

Uzayın Derinliklerindeki Yeni Ufuk: James Webb teleskobu, ışık yılı ötede Dünya’nın atmosferik özelliklerini taşıyan ve su buharı izine rastlanan yepyeni bir gezegen sistemi keşfetti. Evren bize hâlâ keşfedilecek sayısız sırrın kapısını aralıyor.

Bu umut verici ve harika hissettiren başlıkları tek tek doğrulanmış bazı haber sitelerinden toparladım. Neden mi? Dünyanın birçok köşesinde hayat bu renkli gelişmelerle akarken bazen biz neden huzursuzluk, mutsuzluk ya da hissizlik yaşıyoruz? Sorumuz bu hafta, o sert ama tam olarak hissettiğimiz ve bazen düşünmekten kaçtığımız soru...

Bazen psikolojik olarak farkında bile olmadan düşebilir, o derin kuyuların içine çekilebiliriz. Orada kalmayı tercih etmek de bir yoldur; fakat toparlanmak, o dipsiz kuyudan kendi iradenle çıkmak tek ve mutlak çözümdür!

Dünya gündeminden ve ekran başından inip biraz da kendi içimize dönelim istiyorum bi hafta. Yine "Tolga hocam ne diyorsun" seslerini duyar gibiyim. Merak etmeyin, karşınıza her zaman spor biliminin kurallarını sıralayan Tolga hoca olarak çıkıyorum ama bazen yaşamın o acımasız yükü, hiç ciddiye almamamız gereken ama tüm uykumuzu alan küçük detaylar ya da elimizden hiçbir şey gelmeyecek pişmanlıklar için kendimizi öyle bir eziyoruz ki... Bazen insan umudu unutuyor, kaybediyor yolunu... Günlük koşturmacaların ve hayatın o sert dalgalarının arasında o pusulayı yitirmek işin en kolay kısmı oluyor. Bir de gelecek kaygısı var; aman diyorum burada bu girişi kapatayım. Yoksa İbn Arabî’den Tedbîrâtü’l-İlâhiyye’ye, oradan Carl Jung’un Liber Novus’una kadar gideriz; gidersek de çıkamayız.

Hemen konuya dönüyorum. Her hafta köşemde adanın Spor-Sağlık meselelerini ve metabolizmanın çarklarını konuşuyoruz. Fakat bu hafta, görmesek de güzel haberlerin de olduğunu, ruhun ve bedenin aslında nasıl kopmaz bir bağla birbirine sarıldığını aktarmak istedim.

Kaçımız sabah aynaya baktığında sadece yorgun gözler değil, içeride sessizce fırtınalar koparan o kırgın tarafımızı da fark ediyor? İnsanlara sahte gülerken içinden "Artık yeter" dediğin olmuyor mu?

RUHUN MUTLU DEĞİLSE BİYOLOJİN SAĞLIKLI OLUR MU?

Meslek hayatım boyunca salonlarda, laboratuvarlarda, danışanlarımın biyolojik verilerinde hep aynı gerçeğe şahit oldum: İnsanlar sadece fiziksel tükenmişliğin peşine düşüyor; "Hocam dizim zorlanıyor", "Hocam sabah yataktan kalkamıyorum" diyor. Fakat o bitkinliğin köküne indiğinde karşınıza çıkan tablo kas zayıflığı değil; derin bir ruhsal çöküntü ve kronik tükenmişlik oluyor.

Biyolojinin en net kanunlarından biri şudur: İçerideki mutsuzluğu çözmeden, dışarıdaki iskeleti demirden yapsan dahi bir anlamı yoktur!

Peki, bu mekanizma bedende nasıl işliyor? Biraz daha derine inelim. Psikolojik yükler, sürekli bir gelecek endişesi ve karamsarlık dalgası beyindeki amigdalayı sürekli kırmızı alarmda tutar. Hipotalamus devreye girer ve böbrek üstü bezlerine durmaksızın kortizol ile adrenalin pompalanması için talimat verir. Bu stres hormonlarının sürekli yüksek seyretmesi, savunma mekanizmalarımızı baskılar ve vücutta sistemik bir yangı (enflamasyon) dalgası yaratır.

Dahası var; Yale Üniversitesi'nden nörobilimcilerin yürüttüğü klinik çalışmalar, kronik kederin beyindeki 'Beyin Kaynaklı Nörotrofik Faktör' (BDNF) salgısını dondurduğunu, yani sinir hücreleri arasındaki yeni bağlantıların kurulmasını sekteye uğrattığını kanıtlamıştır. Daha kötü ne olabilir? Bu demek oluyor ki, ruhun umutsuzluğa teslim olduğunda, hücresel düzeydeki mitokondrilerin bile enerji üretimini yavaşlatır. Yani içerideki motor, beyindeki o olumsuz sinyal yüzünden teklemeye başlar. Dışarıdan en pahalı takviyeleri al, en kusursuz beslenme programlarını uygula; eğer içsel sızını susturamaz, senden cevaplar isteyen sesi tatmin edemezsen, biyolojin o şifayı kabul etmez.

SIZLAMAK YERİNE ÇÖZÜM ARAMAK

Yıllarca inşa ettiğin bir düzenin, bir sabah uykudan uyandığında omuzlarına bıraktığı o açıklanamaz ağırlık... Planların altüst olduğu, kontrolü kaybettiğini hissettiğin o anlar insanın içini oyar. Etraftaki gürültü kesilir, herkes kendi yoluna bakar ama sen o sessiz odada, milyon düşünce ile sabaha karşı tavanla baş başa kalırsın. Çözümün nerede olduğunu bilmemek, en ağır fiziksel antrenmandan bile daha çok yorar insanı.

Fiziksel sağlığımız ile ruhsal durumumuz arasında koparılamaz, demirden bir köprü vardır. Beden ve zihin iki ayrı departman değil; ayrılmaz bir bütündür. Bu dengeyi korumanın yolu masabaşında sızlanmak ya da hap kutularına sığınmak değil, hele ki şişelere ve kadehlere sığınmak hiç değildir.

Derin bir nefes al ve bu kısmı öyle oku: Kendini bulmak, kaybolmamak bizzat iradeyle, sabırla, savaşarak ayağa kalkmaktır.

İdmanda demirin altına girdiğinde, o ağırlığı kaldırmak için harcadığın her damla ter ve serbest kalan dopamin dalgası, zihnin o karanlık tünelinde kör edici bir ışık yakar. Nörobiyolojik olarak, yüksek şiddetli egzersiz sırasında salgılanan dopamin ve endorfin; beynin ödül mekanizmasını yeniden kalibre eder, o uyuşmuş, tükenmiş hissi darmadağın eder.

Psychoneuroendocrinology dergisinde yayınlanan klinik bir tez; iradi fiziksel efor ve direnç antrenmanlarının, nörokimyasal yollarla hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksını regüle ettiğini, kortizol seviyelerini dengeleyerek anksiyeteyi farmakolojik ajanlardan çok daha kalıcı bir şekilde bloke ettiğini net bir şekilde kanıtlamıştır. Yani demirin altına girip o eforu sarf etmek, biyolojine yeniden "ben buradayım" demenin bilimsel ve mutlak yoludur. ( Derginin adını uydurma mi acaba diye düşündüm özellikle araştırdım, baktım, uydurmamışlar. Bilginize. )

Unutma; ne kadar kusursuz bir spor programın olursa olsun, ne kadar disiplinli beslenirsen beslen, zafer önce içeride kazanılır.

Savaş ruhta başlar, beyinde biter!

Haftaya yeni bir konu ve yeni bir bakış açısı ile sizlerle olacağım. O zamana kadar kendinize, ruhunuza ve hücrelerinize iyi bakın.

MSc. Tolgahan İnce Spor Bilimleri Uzmanı / Performans & Longevity Uzmanı

 



Bu yazı 57 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI