“TÜRKİYE İLE BÜYÜK PAZARLIK, DOĞU AKDENİZ’DEKİ YENİ DENGELER”

Politis, Kıbrıs sorunuyla ilgili diplomatik hareketliliğin artık müzakerelerin yeniden başlamasını da aşan bir boyut kazandığını, çözüm arayışının TC-AB ilişkileri, Türk-Yunan ilişkileri, Doğu Akdeniz’deki enerji projeleri ve bölgede şekillenmekte olan yeni güvenlik dengeleriyle bağlantılanabilmesi halinde gelişmeler olabileceğini aktardı.

Gazete Dionisos Dionisu imzalı siyasi analiz haberini manşetten “Türkiye İle Büyük Pazarlık ve Doğu Akdeniz’de Yeni Dengeler… Kıbrıs Sorunu ve Avrupa Birliği’nin Muhtemel İnisiyatifi” başlığıyla aktardı.

Analizde, Rum yönetimi ve AB’nin, son yıllarda Kıbrıs sorununu öncelik görmeyen Türkiye’ye “Kıbrıs sorununa muteber bir çözüm sürecinin ekonomik, enerji ve jeopolitik açıdan politikasına hizmet edeceğini fark ettirmek” maksadıyla Türkiye-AB Gümrük Birliği konusunu Kıbrıs sorunundaki ilerlemeye bağlamaya karar verdiği aktarıldı. Avrupa Komisyonu’nun kendi iç tasarrufuyla atadığı Rafaele Fitto’nun Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’la görüşmek üzere 20 Kasım’da Ankara’ya gerçekleştireceği ziyaretin de bu planlama çerçevesinde olduğu aktarıldı.

Rum kaynaklara dayanılarak Fitto’nun Ankara’ya “özlü Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlaması şartıyla Gümrük Birliği’nin güncellenmesi görüşmelerinin başlaması önerisiyle gideceği belirtilen analizde bunun Türkiye’ye bir taviz değil Avrupa’dan elde edeceği çıkarların somut ilerlemeye bağlanacağı bir karşılıklı hamle süreci olacağı belirtildi.

Analizde, şimdilik araştırma ayağı Türkiye’nin müsamahasıyla devam eden Girit-Güney Kıbrıs ve sonraki aşamada İsrail’in deniz altından elektrik kablosuyla bağlayacak “Great Sea Interconnector/GSI” projesi ile Rum yönetiminin tek yanlı MEB ilan ettiği bölgedeki doğal gazın Mısır üzerinden değerlendirilmesinin, Kıbrıs sorununun çözülmesi ve Türk-Yunan ilişkilerinin normalleşmesi halinde Türkiye’nin de katılabileceği bir bölgesel enerji piyasası altyapıları olduğu belirtildi.

Sözde Rum MEB’indeki doğal gaz dinamiğinin yaklaşık 20 trilyon ayak küp olduğu, Kıbrıs sorununa bir uzlaşı çözümü bulunması ile, 2027’de yapılacak sondajlar bağlamında EXXON Mobil’in Kıbrıslı Türklerin “birleşik federasyon devletinin doğal kaynaklarının kullanımına katılmasına müsaade edebileceği, bunun da Türkiye için enerji iş birliği perspektifleri doğuracağı öne sürüldü.

Analizde Yunanistan, Güney Kıbrıs ve İsrail arasındaki her konudaki iş birliğinin Türkiye için Doğu Akdeniz’i askeri açıdan daha da kutuplaştıran ve sıcak çatışma da gündeme getirebilecek bir rekabet olduğunu ancak Kıbrıs sorununun çözümünün tansiyonu düşürme unsuru olarak işleyebileceği görüşü ortaya konuldu.

Analizde “2027’nin en büyük meydan okuması, Türkiye’nin muteber bir çözüm sürecinin ekonomik, enerji ve jeopolitik bugünkü siyasetine hizmet ettiğini düşünüp düşünmeyeceğidir. Bu olursa, beşli görüşme ve muhtemel yol haritası farklı bir sürecin başlangıcı olabilir” vurgusu yapıldı.

**

HOLGUİN’DEN LİDERLERE ÜLTİMATOM

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in, Kıbrıs sorununda ilerleme sağlanamaması halinde, yürütülen diplomatik çabaların ciddi zarar göreceği uyarısında bulunduğu bildirildi.

Alithia gazetesinde yer alan analiz-haberde, Holguin’in, taraflardan Güven Yaratıcı Önlemler konusunda "somut adımlar" beklediği ve eğer bu adımlar atılmazsa, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e “Hiçbir şey olmadı” yazılmış rapor sunacağı ifade edildi.

Gazete, Holguin’in öncelikle, "dört yeni geçiş noktasının açılması ve ara bölgenin her iki tarafında mayın temizleme çalışmaları yapılması konularında karşılık beklediğini, ancak alamadığını" kaydederken, "liderlerin bir kez daha esaslı bir konuda anlaşmayı başaramadığını" belirtti.

Holguin’in, çabanın sonuna gelindiğini açıklamak yerine, liderlere Guterres ile birlikte üçlü görüşme fırsatı sunduğunu yazan gazete, "çıkmazla ilgili nihai tespitin Guterres tarafından yapılmasının isteniyor" olabileceğini kaydetti.

Gazete, Holguin’in uyarılarla yetinmeyip, ileriye dönük yolu da gösterdiğini; "Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’dan, müzakerelerin yeniden başlaması için ortaya koyduğu dört koşulu somutlaştırmasını istediğini ve yakınlaşmaların korunmasının, takvim belirlenmesinin ve başarısızlık durumunda güvenceler sağlanması taleplerini dile getirmenin yeterli olmayacağını" ifade ettiğini yazdı.

Taraflardan birinin müzakere masasından ayrılması durumunda, tam olarak ne olması gerektiğini somut önerilerle açıklaması gerektiğini kaydeden gazete, genel açıklamaların "müzakere önerisi niteliği taşımadığına" işaret etti.

Gazete, Holguin’in Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’e verdiği mesajın ise "siyasi açıdan daha önemli" olduğunu, "Guterres Çerçevesi’nin altı maddesini müzakerelerin ideal gündemi olarak yeniden gündeme getirdiğini" ve "müzakerelerin Crans Montana’da kaldığı yerden devam etmesini" istediğinde, bunu "pratikte kanıtlamak için önünde bir fırsat bulunduğunu" hatırlattığını yazdı.

Holguin Hristodulidis’e, "izlemesi gereken yolu gösterdiğini" belirten gazete, "eğer Hristodulidis bu yolu izlemezse, yeni bir başarısızlığı gerekçelendirmek için BM’nin girişim eksikliğine veya diğer tarafın uzlaşmazlığına başvuramayacağını" kaydetti.

Öte yandan Simerini gazetesi ise, yukarıdaki başlıkla aktardığı haberinde, "liderler görüşmesinden ne zaman açılacağı belli olmayan iki yeni geçiş kapısı çıktığını, Türkiye’nin iki devletli çözüm söyleminden vazgeçmediğini ve Avrupa Birliği’nin, Gümrük Birliği dosyasını açtığını" yazdı.

Gazete, Holguin’in, "sürecin devamlılığının sağlanması için en azından bazı geçiş kapılarının açılmasında ısrarcı olduğunu, üçlü görüşme öncesinde olası bir başarısızlığın büyük hasara yol açacağı konusunda uyardığını ve bu taktiğin, en azından çıkmaz yaşanmaması hususunda baskı unsuru oluşturduğunu" kaydetti.

Haberde, diplomatik kaynaklara dayanılarak, "Güney Kıbrıs’ın müzakerelerin Crans Montana’da kaldığı yerden devam etmesiyle AB-Türkiye ilişkilerini birbirine bağlamaya" çalıştığı belirtildi.

Gazete, Gümrük Birliği Anlaşması’nın yükseltilmesiyle ilgili görüşmelerin başlama perspektifinin, 2017 prosedürüne dönüş için teşvik olabileceğini yazdı.

AB-Türkiye ilişkilerinin gündeminde, "vize ve SAFE programının" bulunduğunu da belirten gazete, Türkiye’nin dahil olmak istediği “Made in Europe” planıyla bağlantı kurulmasının da olasılıklar dahilinde olduğunu kaydetti.

**

SİMERİNİ’YE GÖRE BM, RMMO İLE GKK ARASINDA TEMAS KONUSUNDA RUM YÖNETİMİNİN NABZINI YOKLADI

Birleşmiş Milletler’in (BM), Rum Milli Muhafız Ordusu (RMMO) ile KKTC Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı (GKK) komutanları arasında temas ve görüşme yapılması konusunda Rum yönetimi ve RMMO’nun nabzını yokladığı bildirildi.

Haftalık Simerini gazetesi, konuyu “Milli Muhafız Ordusu Komutanı’nın ‘Kıbrıs Türk Ordusu’ ve Sahte Devletin Tanınması Aracı Olmasını İstiyorlar… GYÖ ve ‘Doğrudan Askeri İletişim Mekanizması’ Çerçevesinde” başlığıyla manşetine taşıdı.

Gazete, Rum Savunma Bakanlığı’nın, "Türk tarafını tatmin edecek veya GKK’nın kabul edildiği ve tanındığı iddiasına dayanak oluşturabilecek herhangi bir harekette bulunmayacağı" yönünde yanıt verdiğini yazdı.

BM kaynaklarına dayandırılan haberde, Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’in, Doğrudan Askeri İletişim Mekanizması kapsamında, BM’nin de hazır bulunması şartıyla RMMO ve GKK komutanlarının veya diğer subayların katılabileceği görüşünde olduğu aktarıldı.

Simerini, "RMMO’nun GKK ile görüşmesinin, ayrı egemenlik ve iki devlet arasında güven yaratıcı önlemler (GYÖ) konusunda yeni bir sürecin önünü açabileceğini" ileri sürdü. 

**

İSRAİL TÜRKİYE’NİN ENDİŞELİ BAKIŞLARI ÖNÜNDE DİĞER ÜLKELERİN SAVUNMASINI İNŞA EDİYOR

İsrail’in, Türkiye’nin “tedirgin bakışları altında” Güney Kıbrıs, Yunanistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Fas, Hollanda, Almanya, İsveç ve diğer Avrupa Birliği (AB) ülkelerine kadar, kendi ileri teknolojisini baz alarak, bu ülkelerin savunma sanayileriyle "öncü projeler" hayata geçirdiği bildirildi.

Fileleftheros gazetesi, İsrailli analistlerin, İsrail’in Fas ile savunma iş birliğinin derinleşmesinin, Türkiye’nin Akdeniz’deki stratejisi ve özellikle Libya üzerinden bölgedeki etkisini artırma girişimleri bakımından önem taşıdığına işaret ettiğini yazdı.

Gazete, "Türkiye ile Libya arasında deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatın, 20 Ekim'de Libya tarafından onaylanmasına yönelik gelişmelerin, bölgedeki deniz yetki alanları konusundaki tartışmaları yeniden gündeme getirdiğini" kaydetti.

Yunanistan, "Güney Kıbrıs ve İsrail’in, AB ve Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) desteğiyle söz konusu anlaşmayı reddederek, bu anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve bu ülkelere karşı hukuki sonuç doğuramayacağını" savunduğunu belirten gazete, "Fas’ın Yunanistan, Güney Kıbrıs ve İsrail arasındaki üçlü iş birliğinin parçası olmadığını ve Türkiye’yle de iyi ilişkilerini sürdürdüğünü" yazdı.

Gazete, "İsrail'in Akdeniz’de ve özellikle de Fas’taki savunma sanayisi faaliyetlerinin genişlemesinin, Güney Kıbrıs ile Yunanistan açısından önem taşıdığını" kaydetti.

Atina'da, 5 Kasım'da gerçekleştirilen üçlü toplantıda Yunanistan, Güney Kıbrıs ve İsrail'in savunma politikalarından sorumlu yetkililerinin deniz güvenliği, enerji altyapılarının korunması ve ortak savunma faaliyetlerinin geliştirilmesi konularında ortak açıklamalarda bulunduğunu belirten gazete, ortak açıklamada "Türkiye-Libya anlaşmasının üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğinin ve bu ülkelere karşı hukuki sonuç doğuramayacağının" iddia edildiğini yazdı.

Habere göre açıklamada, Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi kararları doğrultusunda “Kıbrıs Cumhuriyeti'nin egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne” verilen desteğin teyit edildiği ifade edildi.

Gazete, Türkiye-Libya anlaşmasının açıkça reddedilmesinin önemli olduğuna işaret ederek, bu tutumun, İsrail’in Türk hedeflerine karşı sergilediği tavrın ikili meselelerle sınırlı kalmayıp, Doğu Akdeniz’deki güvenlik ve deniz yetki alanlarına ilişkin daha geniş bir anlayışın parçası olduğunu ortaya koyması nedeniyle "özel bir önem kazandığını" yazdı.

İsrail’in Fas ile iş birliğinin, "Yunanistan ve Güney Kıbrıs ile koordineli bir cephe oluşturulmasını gerektirmeden, bu jeostratejik alanı potansiyel olarak genişlettiğini" kaydeden gazete, bununla birlikte, Türkiye’nin Libya aracılığıyla konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, bu iş birliğinin "İsrail’e, Kuzey Afrika’da varlık gösterme ve temas kurma konusunda ek imkanlar sunduğunu" belirtti.

Haberde, "Güney Kıbrıs için ise, üçlü iş birliğinin endüstriyel boyutunun daha önemli olduğu" ifade edildi.

**

“LİMBİA” BELEDİYE BAŞKANI ALEYHİNDE FAŞİST DUVAR YAZILARI

Kimliği belirsiz şahısların, Güney Lefkoşa’ya bağlı “Limbia” (Limya) köyünün Belediye Başkan Yardımcısı Pandelis Ksinisteris aleyhinde, duvarlara sprey boyalarla "küfürler, tehditler ve faşist yazılar" yazdığı bildirildi.

Haravgi gazetesi, AKEL’in “Limbia” örgütünün olayla ilgili açıklama yaparak, bu tür eylemlerin kabul edilemez olduğunu ve Ksinisteris’e destek verdiğini kaydettiğini yazdı.

Habere göre AKEL, her türlü tehdit ve zorbalığa karşı olduğunu belirtti.

**

PANİKOS PURGURİDİS “GSI KOMİSYON İÇİN ÖZEL BİR STRATEJİK ÖNCELİĞE SAHİP OLMAYA DEVAM EDİYOR”

Avrupa Komisyonu’nun Güney Kıbrıs’taki temsilcilik şefi Panikos Purguridis “Great Sea Interconnector” projesinin Komisyon için özel bir stratejik önceliğe sahip olmaya devam ettiğini ancak hayata geçirilmesine sadece siyasi destek, koordinasyon, finansman sağlayabileceğini söyledi.

Haftalık Kathimerini’ye verdiği özel söyleşide, GSI’yi engelleyebilecek olası müdahalelere tepkisinin ne olacağı sorusuna muhatap olan Purguridis, “karmaşık jeopolitik çevrenin projenin ilerlemesini etkilediğini kabul ediyoruz. Avrupa’nın desteği siyasi destek, koordinasyon, finansman ve ortak ilgi projeleriyle ilgili kurumsal çerçevenin değerlendirilmesini içerir.” dedi.

Purguridis doğal gaz yataklarını değerlendirmenin Güney Kıbrıs açısından ekonomik ve jeostratejik önemi olabileceğini ancak bunların gerçek değerinin, teknik ve ekonomik değerlendirme olanaklarına, piyasa şartlarına ve bu yatırımların Avrupa hedeflerine uygunluğuna bağlı olacağına işaret etti. Porguridis “yenilenebilir enerji kaynakları perspektifine bakış açımızı kaybetmememizi önemli buluyorum. Kıbrıs’ın uzun vadede ekonomisi ve vatandaşları için güneşi ve rüzgarı çok daha fazla değerlendirme olanağı var.” dedi.

**

GÜNEY KIBRIS’TA EVSİZLER SORUNU BÜYÜYOR

Güney Kıbrıs’ta evsizler sorununun sessizce ama hızla büyümekte olduğu haber verildi.

Haravgi, sayı vermemekle birlikte evsizler sorununun özellikle Limasol’da gittikçe büyümekte olduğunu ve evsizler arasında, yeni bir hayat kurmak için Güney Kıbrıs’a giden yabancı uyruklular yanında banka borçları yüzünden evinden olan ve/veya temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan, bu nedenle parklardaki banklarda, terk edilmiş binalarda geceleyen Rumlar da bulunduğuna dikkat çekti.

**

LARNAKA HAVALİMANI’NDA 19 KİLO KOKAİN ELE GEÇİRİLDİ

Larnaka Havalimanı’nda önceki gün, 20 yaşındaki bir şahsın bagajında 19 kilo kokain tespit edildiği bildirildi.

Haravgi gazetesi, polisten yapılan açıklamaya göre, şahsın bagajında yapılan kontrolde, 16 paket içerisinde toplam 18 kilo 924 gram kokain bulunduğunu yazdı.

Haberde, şahsın tutuklandığı kaydedildi.

**

LİMASOL'DA DARP

Limasol’da önceki akşam, alkollü oldukları belirtilen bir grup Ukraynalının, 33 yaşındaki bir Rus’u ciddi şekilde darp ettiği bildirildi.

Fileleftheros gazetesi, kavganın sebebinin, Rus’un Ukraynalı gruptaki bir kadına laf atması olduğunu ve kanlar içinde kalan şahsın hastaneye kaldırıldığını yazdı.

Haberde, olayla ilgili 4 kişinin gözaltına alındığı ve Limasol Kaza Mahkemesi’ne çıkarılan şahıslar aleyhinde altışar günlük tutukluluk emri verildiği ifade edildi.